چگونه کلاس آنلاین برگزار کنیم؟ راهنمای قدم‌به‌قدم از صفر تا ضبط
از تعیین هدف و انتخاب پلتفرم تا تجهیزات، ساخت کلاس، مدیریت نقش‌ها، ضبط و حضور و غیاب؛ همه‌ی مراحل برگزاری کلاس آنلاین را در هفت قدم روشن و کاربردی یک‌جا ببینید.
چگونه کلاس آنلاین برگزار کنیم؟ کوتاه‌ترین پاسخ این است: هدف و مخاطب کلاس را مشخص کنید، یک پلتفرم کلاس آنلاین مناسب انتخاب کنید، تجهیزات و اینترنت را آماده کنید، اتاق کلاس را بسازید و لینکش را بفرستید، درس را با ابزارهایی مثل تخته، اشتراک صفحه و چت پیش ببرید و در پایان جلسه را ضبط و حضور و غیاب را ثبت کنید. برگزاری کلاس آنلاین بیش از آنکه به دانش فنی نیاز داشته باشد، به یک برنامه‌ی مرتب نیاز دارد.
این راهنما همان برنامه است: هفت قدم، از روز تصمیم‌گیری تا پیگیری بعد از جلسه. هر قدم برای هر سامانه‌ی کلاس آنلاین کاربرد دارد و هر جا لازم بوده گفته‌ایم همان کار در زیروم چطور انجام میشود و کدام راهنمای تفصیلی را بخوانید.
نحوه برگزاری کلاس آنلاین در هفت قدم#
اگر وقت ندارید همه‌ی مطلب را بخوانید، این فهرست نقشه‌ی راه شماست:
- برنامه‌ریزی: هدف درس، مخاطب، تعداد نفرات و مدت جلسه را مشخص کنید.
- انتخاب پلتفرم: سامانه‌ای انتخاب کنید که شرکت‌کنندگانتان بی‌دردسر وارد آن شوند.
- تجهیزات و اینترنت: صدای خوب، نور مناسب و اتصال پایدار را از قبل تضمین کنید.
- ساخت کلاس و دعوت: اتاق را بسازید، نوع دسترسی را تعیین کنید و لینک را بفرستید.
- اجرای کلاس: نقش‌ها را مدیریت کنید و با تخته، صفحه، اسلاید و چت درس بدهید.
- ضبط و حضور و غیاب: جلسه را برای غایبان ضبط کنید و گزارش حضور بگیرید.
- پیگیری: فایل‌ها و ضبط را بفرستید و جلسهی بعد را بهتر کنید.
قدم اول: برنامه‌ریزی کلاس مجازی پیش از هر کار فنی#
بیشتر کلاسهای آنلاین ناموفق از همین‌جا خراب می‌شوند: مدرس مستقیم سراغ نرم‌افزار می‌رود و بعد می‌بیند ابزار با نیاز کلاسش جور نیست. پیش از برگزاری کلاس مجازی به این چهار پرسش جواب دهید.
هدف جلسه چیست؟#
کلاس درسی با تمرین و پرسش‌وپاسخ، سخنرانی یک‌طرفه برای جمع بزرگ، جلسهی رفع اشکال یا کلاس خصوصی یک‌به‌یک؟ هر کدام شکل متفاوتی دارد. برای سخنرانی‌های پرمخاطب، راهنمای برگزاری وبینار موفق مناسب‌تر است؛ این راهنما روی کلاس درس تمرکز دارد.
مخاطب کیست و چند نفرند؟#
سن شرکتکنندگان، دستگاهی که با آن وصل می‌شوند (گوشی یا رایانه) و تعدادشان روی همه‌چیز اثر می‌گذارد: دانش‌آموزی که با گوشی وارد میشود نباید مجبور به نصب برنامه یا ساخت حساب شود و کلاس ۸۰ نفره ظرفیتی متفاوت با کلاس ۱۰ نفره لازم دارد.
جلسه چقدر طول می‌کشد؟#
تمرکز در فضای آنلاین زودتر از کلاس حضوری افت میکند. درس را به بخشهای کوتاه تقسیم کنید و بین آنها تعامل بگذارید؛ ایده‌های عملی‌اش را در نکته‌های تدریس آنلاین جذاب آورده‌ایم.
چه کسی وارد کلاس شود؟#
آیا هر کسی با لینک می‌تواند بیاید، یا فقط شاگردان ثبت‌نام‌شده، یا فقط کسانی که شهریه پرداخته‌اند؟ پاسخ این پرسش نوع کلاس و تنظیمات امنیتی را در قدم چهارم تعیین میکند.
قدم دوم: انتخاب پلتفرم مناسب برای برگزاری کلاس آنلاین#
نرم‌افزار کلاس آنلاین زیاد است و «بهترین» پلتفرم به نیاز شما بستگی دارد. به‌جای مقایسه‌ی فهرست امکانات، این معیارها را بسنجید:
| معیار | چرا مهم است؟ | چه بپرسید؟ |
|---|---|---|
| نیاز به نصب | هر برنامه‌ی نصبی یعنی چند نفر که سر کلاس جا می‌مانند | آیا در مرورگر گوشی و رایانه اجرا میشود؟ |
| ثبت‌نام شرکتکننده | ساخت حساب برای مهمان یا دانش‌آموز، ورود را کند میکند | آیا با یک لینک و یک نام وارد می‌شوند؟ |
| کنترل مدرس | در کلاس شلوغ، باید معلوم باشد چه کسی صحبت کند | آیا نقش و دسترسی هر نفر قابل تنظیم است؟ |
| ابزار آموزشی | درس فقط تصویر مدرس نیست | تخته‌ی اشتراکی، ارائه‌ی PDF، اشتراک صفحه و پخش فیلم دارد؟ |
| ضبط و گزارش | غایبان و مدیر آموزشگاه به آن نیاز دارند | ضبط و گزارش حضور و غیاب قابل دانلود دارد؟ |
| هزینه و ظرفیت | بیشتر کلاس‌ها کوچک‌اند و گاهی یک جلسهی بزرگ دارند | نسخه‌ی رایگان دارد؟ ظرفیت را فقط برای روز لازم میشود افزایش داد؟ |
| نیاز سازمانی | دانشگاه‌ها و سازمان‌ها کنترل داده را مهم می‌دانند | نسخه‌ی قابل نصب روی سرور خودتان وجود دارد؟ |
ما در زیروم این پلتفرم را با همین معیارها ساخته‌ایم: در مرورگر اجرا میشود، ساخت کلاس و ورود به آن ثبت‌نام نمی‌خواهد، نسخه‌ی رایگانش برای کلاسهای کوچک و متوسط کافی است و ظرفیت را می‌توان بهصورت روزانه بالا برد. برای سازمان‌ها هم نسخه‌ی سازمانی روی سرورهای خودتان وجود دارد. با این حال، ابزار را بر اساس نیاز کلاس خودتان انتخاب کنید، نه تبلیغ.
قدم سوم: تجهیزات کلاس آنلاین و اینترنت#
برای شروع تجهیزات گران لازم نیست؛ لازم است چند چیز ساده درست باشد:
- دستگاه: لپ‌تاپ یا رایانه برای مدرس بهترین انتخاب است، چون اشتراک صفحه و مدیریت اعضا روی صفحهی بزرگ راحت‌تر است. شرکتکنندگان با گوشی هم به‌خوبی وارد می‌شوند.
- صدا: مهم‌ترین تجهیزات کلاس آنلاین یک هدست یا هندزفری ساده است. شاگردان تصویر بد را تحمل می‌کنند، صدای بد را نه. هدفون جلوی اکو را هم می‌گیرد.
- تصویر و نور: دوربین هم‌سطح چشم، نور از روبه‌رو و پس‌زمینه‌ی ساده کافی است.
- ابزار نوشتن: اگر درس ریاضی یا فیزیک دارید، قلم نوری یا تبلت نوشتن روی تخته را راحت‌تر میکند؛ ولی با موس هم میشود شروع کرد.
- اینترنت: پایداری از سرعت مهم‌تر است. در صورت امکان با کابل یا وای‌فای نزدیک وصل شوید، دانلودها را متوقف کنید و اینترنت همراه را برای پشتیبان آماده نگه دارید.
اگر اتصالتان ضعیف است، راهکارهای کلاس آنلاین با اینترنت ضعیف را بخوانید و اگر میکروفون یا دوربین در مرورگر کار نکرد، راهنمای رفع مشکل میکروفون و دوربین را دنبال کنید.
نکته: یک روز پیش از اولین کلاس، یک اتاق آزمایشی بسازید و با گوشی خودتان به‌عنوان شرکتکننده وارد آن شوید. پنج دقیقه آزمایش، جلوی بیشتر غافلگیری‌های سر کلاس را می‌گیرد.
قدم چهارم: ساخت کلاس آنلاین و دعوت شرکتکنندگان#
راه اندازی کلاس آنلاین در زیروم کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد:
- ziroom.ir را در مرورگر باز کنید.
- در کادر «نام نمایشی (اختیاری)» نامی را که شاگردان باید ببینند بنویسید.
- روی «ایجاد اتاق» بزنید؛ وارد اتاق خودتان می‌شوید و «مالک» آن هستید.
- با دکمه‌ی «اشتراکگذاری اتاق»، لینک، QR کد یا کد ۱۰ نویسهای اتاق را بردارید و برای شرکتکنندگان بفرستید.
جزئیات پنجره‌ی خوش‌آمدگویی و ابزارهای اتاق در راهنمای شروع سریع زیروم آمده است. برای کلاسهای هفتگی، در «تنظیمات اتاق» یک «لینک اتاق (نامک)» خوانا مثل math-class تعیین کنید تا هر هفته از همان لینک استفاده شود.
تعیین اینکه چه کسی وارد شود#
اگر کلاس نباید برای هر کسی باز باشد، برای اتاق رمز بگذارید. زیروم سه نوع کلاس هم دارد: «کلاس عمومی» برای ورود آزاد با لینک، «کلاس خصوصی» که فقط شماره موبایل‌های فهرست شما را راه میدهد و «کلاس ویژه» که ورود را به پرداخت حق ورودی گره می‌زند. تفاوتشان را در کلاس عمومی، خصوصی یا ویژه و ملاحظات امنیتی را در راهنمای امنیت کلاس آنلاین بخوانید.
یک راهنمای ورود هم بفرستید#
همراه لینک، ساعت دقیق شروع و یک توضیح کوتاه بفرستید؛ مثلاً راهنمای ورود به کلاس با لینک یا کد را برای شاگردان ارسال کنید تا بدانند با کلاس پر، رمز یا اجازه‌ی میکروفون چه کنند.
قدم پنجم: اجرای کلاس با نقش‌ها، تخته، صفحه و چت#
نقش‌ها؛ نظم کلاس از همین‌جا شروع میشود#
در زیروم تازه‌واردها با نقش «عضو» وارد می‌شوند که فقط چت و دست بلند کردن دارد. کسی را که باید صحبت یا ارائه کند، از پنل «اعضا» به «مشارکتکننده» ارتقا دهید تا میکروفون، دوربین، اشتراک صفحه و ارسال فایل داشته باشد. در کلاسهای بزرگ، یک دستیار را «مدیر» کنید تا اعضا را مدیریت کند. برای کلاسهای کوچک گفت‌وگومحور هم می‌توانید در تنظیمات، «نقش پیشفرض اعضای جدید» را روی «مشارکتکننده» بگذارید. همه‌ی جزئیات در نقش‌ها و دسترسی‌ها در زیروم آمده است.
ابزارهای ارائه‌ی درس#
- وایت‌برد اشتراکی: برای حل مسئله و رسم نمودار؛ شاگردان هم می‌توانند پای تخته بیایند. آموزش: راهنمای وایت‌برد اشتراکی.
- اشتراکگذاری صفحه: کل صفحه، یک پنجره یا یک زبانه‌ی مرورگر، حتی همراه با صدای زبانه. آموزش: راهنمای اشتراکگذاری صفحه.
- ارائه‌ی PDF و پخش فیلم: اسلایدها با صفحهی هماهنگ برای همه نمایش داده می‌شوند و فیلم برای کل کلاس پخش میشود؛ فایل‌ها تا ۱ گیگابایت با آپلود قابل ازسرگیری. آموزش: ارائه PDF، فایل و پخش ویدیو.
تعامل: چت و دست بلند کردن#
قوانین را در دقیقه‌ی اول بگویید: میکروفون‌ها خاموش، سؤال با «دست بلند کردن» و پاسخ‌های کوتاه در چت. در پایان هر بخش، دست‌های بالا و پیام‌های چت را مرور کنید. اگر در کلاس بزرگ دنبال کردن چت سخت است، زبانه‌ی «هوش مصنوعی» و پایشگر آن می‌توانند سردرگمی شاگردان یا قطعی صدا را به شما گزارش دهند؛ توضیحش در دستیار هوش مصنوعی در کلاس آمده است.
هشدار: اگر کسی مزاحمت ایجاد کرد، او را از پنل اعضا اخراج کنید؛ فرد اخراج‌شده بهطور پیشفرض تا ۳۰ دقیقه نمی‌تواند دوباره وارد شود. پیش از هر چیز هم لینک کلاس را در صفحه‌های عمومی منتشر نکنید.
قدم ششم: ضبط کلاس و گزارش حضور و غیاب#
ضبط کلاس برای شاگردان غایب و مرور پیش از امتحان ارزشمند است. در زیروم مالک اتاق، یا مدیری که «کنترل ضبط» دارد، با یک دکمه ضبط را شروع میکند. خروجی یک فایل MP4 با کیفیت 1080p است که تصویر دوربین‌ها، اشتراک صفحه، تخته، اسلایدها، چت و فهرست شرکتکنندگان را نشان میدهد و همراه آن فصل‌بندی خودکار و «متن گفتگو» هم در اختیارتان است. ضبط به حساب تأییدشده با شماره موبایل و موجودی کیف پول نیاز دارد و فایل‌ها ۳۰ روز نگه داشته می‌شوند؛ مراحل کامل در راهنمای ضبط کلاس آنلاین آمده است.
برای حضور و غیاب هم لازم نیست اسم‌ها را یکی‌یکی بخوانید. گزارش «حضور و غیاب» برای هر نفر دقیقه‌های حضور، دقیقه‌های میکروفون و دوربین و تعداد اتصال‌ها را در یک بازه‌ی تاریخ شمسی نشان میدهد و با «دانلود CSV» در اکسل باز میشود. بیشتر بخوانید: گزارش حضور و غیاب کلاس آنلاین.
قدم هفتم: پیگیری پس از کلاس و آماده‌شدن برای جلسهی بعد#
کار مدرس با پایان جلسه تمام نمی‌شود. این چند کار، کلاس آنلاین را از «یک تماس تصویری» به یک دوره‌ی آموزشی تبدیل میکند:
- فایل ضبط را همان روز دانلود کنید و همراه اسلایدها و خلاصه‌ی درس برای شاگردان، به‌خصوص غایبان، بفرستید.
- گزارش حضور را بایگانی کنید یا برای مدیر آموزشی بفرستید.
- مشکلات فنی و آموزشی جلسه را یادداشت کنید تا دفعه‌ی بعد تکرار نشوند.
- اگر جلسهی بعد جمعیت بیشتری دارد، ظرفیت اتاق را فقط برای همان روز افزایش دهید؛ روش کار در کیف پول و افزایش ظرفیت و پلن‌ها در بخش تعرفه‌های زیروم آمده است.
پیش از هر جلسه هم چک‌لیست پیش از کلاس آنلاین را مرور کنید. حالا که می‌دانید چگونه کلاس آنلاین برگزار کنیم، بهترین قدم بعدی یک جلسهی آزمایشی است: ساخت کلاس آنلاین رایگان در زیروم بدون ثبت‌نام و در چند ثانیه ممکن است.
پرسش‌های متداول#
برای برگزاری کلاس آنلاین چه چیزهایی لازم است؟
یک رایانه یا گوشی با مرورگر بهروز، هدست یا هندزفری، اینترنت پایدار و یک پلتفرم کلاس آنلاین. در سامانههای مرورگری مثل زیروم نه مدرس برنامهای نصب میکند و نه شرکتکنندگان.
آیا میشود کلاس آنلاین رایگان برگزار کرد؟
بله. زیروم پلن رایگانی دارد که برای کلاسهای کوچک و متوسط کافی است. اگر یک جلسه به اعضا یا دوربینهای بیشتری نیاز داشت، مالک اتاق ظرفیت را بهصورت روزانه از کیف پول افزایش میدهد.
چطور شاگردان را وارد کلاس آنلاین کنم؟
لینک اتاق، QR کد یا کد ۱۰ نویسهای آن را از «اشتراکگذاری اتاق» بردارید و بفرستید. شرکتکننده لینک را باز میکند یا کد را در بخش «ورود به اتاق» صفحهی اصلی وارد میکند و با یک نام نمایشی وارد کلاس میشود.
چرا شاگردان در کلاس نمیتوانند صحبت کنند؟
چون بهطور پیشفرض نقش «عضو» دارند که فقط چت و دست بلند کردن است. از پنل «اعضا» نقششان را به «مشارکتکننده» تغییر دهید یا نقش پیشفرض اعضای جدید را در تنظیمات اتاق عوض کنید.
مدت مناسب یک جلسهی کلاس آنلاین چقدر است؟
عدد ثابتی وجود ندارد، اما درس را به بخشهای کوتاه تقسیم کنید و بین آنها پرسش، تمرین روی تخته یا استراحت کوتاه بگذارید. برای جلسههای طولانی، ضبط کلاس به شاگردان امکان مرور میدهد.
آماده‌اید کلاس آنلاین خودتان را برگزار کنید؟
با زیروم بدون ثبت‌نام و نصب نرم‌افزار، اتاق بسازید و لینکش را برای شرکتکنندگان بفرستید. نسخه‌ی رایگان برای کلاسهای کوچک و متوسط کافی است.
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است؛ نخستین نفر باشید.